Từ khát vọng cứu nước đến lựa chọn con đường cách mạng
      Năm 1927, trong thời gian làm thợ sắp chữ tại Nhà in Lê Văn Tân ở Hà Nội, Nguyễn Đức Cảnh tích cực tham gia các hoạt động yêu nước và gia nhập tổ chức Nam Đồng Thư xã. Với khát vọng tìm con đường cứu nước đúng đắn, tháng 9 năm 1927, đồng chí cùng Lý Hồng Nhật sang Quảng Châu (Trung Quốc) theo sự phân công của tổ chức. Tại đây, mặc dù không gặp được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, đồng chí đã tham gia lớp huấn luyện chính trị của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên do đồng chí Hồ Tùng Mậu trực tiếp giảng dạy.            Sau quá trình học tập và tiếp thu chủ nghĩa Mác - Lênin, Nguyễn Đức Cảnh cùng Lý Hồng Nhật quyết định rời bỏ lập trường của Việt Nam Quốc dân đảng, tự nguyện gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Đây là bước ngoặt có ý nghĩa quyết định, đánh dấu sự lựa chọn dứt khoát con đường cách mạng vô sản của đồng chí.
       Dấu ấn của một nhà lãnh đạo trẻ trong sự nghiệp xây dựng Đảng, tổ chức Công đoàn và phong trào công nhân
       Đầu năm 1928, Nguyễn Đức Cảnh được Kỳ bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên phân công làm Bí thư Tỉnh bộ Hải Phòng, sau đó giữ cương vị Ủy viên Ban Chấp hành Kỳ bộ và Bí thư Khu bộ Hải Phòng, phụ trách địa bàn Hải Phòng, Kiến An và vùng mỏ Quảng Ninh. Trên cương vị được giao, đồng chí tích cực xây dựng tổ chức, phát triển cơ sở cách mạng và trực tiếp vận động, giác ngộ công nhân tham gia phong trào đấu tranh, góp phần thúc đẩy phong trào cách mạng ở khu vực Bắc Kỳ ngày càng phát triển.
        Ngày 28/9/1928, tại Hội nghị Kỳ bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên Bắc Kỳ, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh cùng đồng chí Ngô Gia Tự đã tích cực đề xuất và ủng hộ chủ trương vô sản hóa, đưa cán bộ cách mạng vào lao động trong các nhà máy, hầm mỏ và cơ sở sản xuất để tuyên truyền, tổ chức và giác ngộ giai cấp công nhân. Chủ trương này đã góp phần quan trọng trong việc mở rộng ảnh hưởng của phong trào cách mạng và chuẩn bị lực lượng cho sự ra đời của các tổ chức cộng sản ở Việt Nam.
        Ngày 17/6/1929, tại số nhà 312 phố Khâm Thiên (Hà Nội), Đông Dương Cộng sản Đảng được thành lập. Đồng chí Nguyễn Đức Cảnh được tín nhiệm bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương lâm thời. Đây là dấu mốc quan trọng, ghi nhận vai trò và uy tín của đồng chí trong phong trào cách mạng lúc bấy giờ.
        Thực hiện chủ trương của Trung ương về công tác vận động công nhân, ngày 28/7/1929, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh triệu tập Đại hội đại biểu công nhân các tỉnh Bắc Kỳ tại số 15 Hàng Nón (Hà Nội). Đại hội quyết định thành lập Tổng Công hội Đỏ Bắc Kỳ (tổ chức tiền thân của Công đoàn Việt Nam ngày nay). Đồng chí được cử làm Hội trưởng lâm thời và trực tiếp chỉ đạo xây dựng tổ chức, phát triển phong trào công nhân. Đến tháng 12/1929, đồng chí tiếp tục triệu tập Hội nghị Tổng Công hội Đỏ Bắc Kỳ, thống nhất các tổ chức công hội địa phương và kiện toàn Ban Chấp hành chính thức. Những đóng góp của đồng chí trong giai đoạn này đã đặt nền móng quan trọng cho sự hình thành và phát triển của tổ chức Công đoàn Việt Nam.
       Tháng 8/1929, Đảng bộ Đông Dương Cộng sản Đảng Hải Phòng được thành lập, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh được chỉ định giữ cương vị Bí thư đầu tiên. Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời ngày 3/2/1930 dưới sự chủ trì của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc tại Cửu Long (Trung Quốc), đồng chí tiếp tục cùng các đồng chí Trịnh Đình Cửu và nhiều cán bộ cách mạng khác triển khai Nghị quyết Hội nghị hợp nhất, tổ chức Hội nghị tại số 42 Hàng Thiếc (Hà Nội) để thống nhất hệ thống tổ chức Đảng ở Bắc Kỳ và thành lập Ban Chấp hành lâm thời. Mặc dù được giới thiệu tham gia Ban Chấp hành Trung ương, đồng chí đã chủ động đề cử đồng chí Trần Văn Lan, thể hiện tinh thần đặt lợi ích của tổ chức lên trên lợi ích cá nhân.
       Tháng 5/1930, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh được Trung ương phân công giữ cương vị Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ. Đến cuối tháng 10 cùng năm, đồng chí tiếp tục được điều động tham gia Xứ ủy Trung Kỳ, được bầu vào Ban Thường vụ và phụ trách công tác tuyên huấn. Dù ở bất kỳ cương vị nào, đồng chí luôn thể hiện bản lĩnh chính trị vững vàng, năng lực tổ chức, tinh thần trách nhiệm và sự tận tụy đối với sự nghiệp cách mạng.
       Chỉ trong vài năm hoạt động, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh đã đảm nhiệm nhiều trọng trách quan trọng của Đảng và phong trào công nhân, để lại dấu ấn sâu đậm trong quá trình xây dựng tổ chức cách mạng và phát triển phong trào công nhân Việt Nam. Những cống hiến to lớn của đồng chí không chỉ góp phần chuẩn bị những tiền đề quan trọng cho sự ra đời và trưởng thành của Đảng Cộng sản Việt Nam mà còn đặt nền móng vững chắc cho tổ chức Công đoàn Việt Nam. Cuộc đời hoạt động cách mạng tuy không dài nhưng đã khẳng định phẩm chất, trí tuệ và bản lĩnh của một nhà lãnh đạo tiền bối tiêu biểu, người chiến sĩ cộng sản kiên trung luôn đặt lợi ích của dân tộc, của giai cấp công nhân và của cách mạng lên trên hết.
PTT