Một trong những đề xuất đáng chú ý là hỗ trợ tài chính khi sinh con, tăng thời gian nghỉ thai sản và bổ sung một số chính sách an sinh nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các cặp vợ chồng sinh con.
      Được hỗ trợ 2 triệu đồng khi sinh con
      Theo dự thảo, mức hỗ trợ 2 triệu đồng/người cho mỗi lần sinh sẽ được áp dụng đối với một số nhóm đối tượng. Trong đó có phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi, kể cả trường hợp sinh đôi ở lần sinh thứ nhất hoặc sinh con thứ hai khi trước đó đã có một con.
      Ngoài nhóm này, chính sách còn áp dụng đối với phụ nữ cư trú tại địa phương có mức sinh thấp hơn mức sinh thay thế và phụ nữ thuộc dân tộc thiểu số rất ít người.
      Đáng chú ý, nếu một người đồng thời thuộc nhiều nhóm đối tượng thì có thể được hưởng tất cả các chế độ hỗ trợ tương ứng.
      Theo dự thảo, chính quyền cấp tỉnh căn cứ khả năng ngân sách có thể quy định mức hỗ trợ cao hơn so với mức chung do trung ương đề xuất.
     Tăng thời gian nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai
     Bên cạnh hỗ trợ tài chính, dự thảo nghị định cũng đưa ra đề xuất kéo dài thời gian nghỉ thai sản nhằm tạo điều kiện tốt hơn cho việc chăm sóc trẻ nhỏ.
     Cụ thể, lao động nữ sinh con thứ hai (tại thời điểm sinh đã có một con đẻ) sẽ được nghỉ thai sản 7 tháng, thay vì 6 tháng như hiện nay.
     Không chỉ người mẹ, lao động nam tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc có vợ sinh con thứ hai cũng được đề xuất nghỉ 10 ngày làm việc để cùng chăm sóc gia đình trong thời gian đầu sau sinh.
    Ưu tiên tiếp cận nhà ở xã hội
    Một điểm mới khác trong dự thảo là ưu tiên tiếp cận nhà ở xã hội đối với các gia đình có từ 2 con đẻ trở lên.
    Theo đó, các hộ gia đình này có thể được ưu tiên khi mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở. Chính sách này nhằm giảm bớt áp lực về chỗ ở cho các gia đình trẻ, đặc biệt là người lao động tại đô thị và khu công nghiệp.
    Dự thảo cũng giao Bộ Xây dựng chủ trì lồng ghép các yếu tố dân số trong quy hoạch đô thị, phát triển nhà ở và không gian công cộng phù hợp với xu hướng dân số trong tương lai.
    Theo phương án dự thảo, thủ tục nhận hỗ trợ được thiết kế theo hướng đơn giản để người dân dễ tiếp cận.
    Người có nhu cầu chỉ cần nộp tờ khai đề nghị theo mẫu đến UBND cấp xã nơi cư trú bằng một trong ba hình thức: nộp trực tiếp, gửi qua bưu chính hoặc nộp trực tuyến trên môi trường điện tử.
    Trong 5 ngày làm việc kể từ khi nhận hồ sơ, UBND cấp xã sẽ kiểm tra thông tin và ra quyết định chi trả. Khoản hỗ trợ sẽ được chi trả bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản, chậm nhất 6 tháng sau khi sinh con.
    Trường hợp người nộp hồ sơ không đủ điều kiện, chính quyền địa phương phải trả lời bằng văn bản.
    Theo dự kiến, phần lớn các quy định của nghị định sẽ có hiệu lực từ ngày 1.7.2026. Riêng chính sách hỗ trợ tài chính cho phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi và ưu tiên nhà ở xã hội dự kiến áp dụng từ ngày 1.1.2027.
    Dự thảo cũng nêu rõ không áp dụng hồi tố đối với các trường hợp đã sinh đủ hai con trước 35 tuổi trước thời điểm nghị định có hiệu lực.
    Các chuyên gia cho rằng, nếu được thông qua, những chính sách này sẽ góp phần giảm áp lực kinh tế khi sinh con, tạo động lực cho các gia đình trẻ, đặc biệt là người lao động, trong việc sinh và nuôi dạy con cái. Đồng thời, đây cũng là một trong những giải pháp quan trọng nhằm duy trì mức sinh thay thế và ổn định cơ cấu dân số trong dài hạn.
PTT